tháng 3 19, 2018

Trong phương pháp bán chứng khoán thì có nguyên tắc bán chứng khoán để cắt lỗ (cutloss) và bán chứng khoán để chốt lời. Trong bài viết này mình sẽ đưa ra phương pháp bán để cắt lỗ. Bất cứ ai khi bắt đầu tham gia thị trường hoặc “từng trải ” trên thị trường thì đều phải học bài ” cắt lỗ”. Nhưng tin mình đi đây là bài học khó thuộc nhất, dù rằng bạn chỉ mất 1 phút để đặt lệnh bán cắt lỗ. Cắt lỗ vốn là hành động để bảo vệ tài sản của mình và nếu bạn không thể cắt lỗ thì tốt nhất bạn không nên tham gia TTCK để làm gì.



Vậy tại sao phải cắt lỗ ?  Khi nào thì nên cắt lỗ ?

1. Tại sao lại phải cắt lỗ?

 Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett có 2 nguyên tắc đó là ”  Nguyên tắc số 1: không bao giờ để mất tiền. Nguyên tắc số 2: Không quên nguyên tắc số 1.” Chung quy lại là không được để mất tiền. Nếu bạn tham gia đủ lâu thì sẽ thấy thị trường chứng khoán (TTCK) vốn là nơi khốc liệt. Vâng, tiền không bao giờ là dễ kiếm cả, kể cả trên thị trường chứng khoán hay thị trường bất động sản, vàng.. Vậy bạn phải có được một hệ thống “phòng ngự chắc” để bảo vệ mình trước những khoản thua lỗ lớn, từ đó bạn mới có thể kiếm được tiền, giành được thắng lợi trên TTCK.

 Mình xin trích “Câu chuyện bắt gà tây” – một minh họa hoàn hảo cho cách suy nghĩ của một nhà đầu tư điển hình khi đã đến thời điểm phải đưa ra quyết định bán cổ phiếu:

        Một cậu bé gặp ông lão đang tìm cách bắt lũ gà tây hoang. Ông ta có một cái bẫy gà tây, thiết bị thô sơ bao gồm một cái hộp lớn có cửa gắn bản lề ở trên đỉnh. Cánh cửa này được giữ mở lên bằng một thanh chống có cột đoạn dây nối dài khoảng hơn 30m về phía sau tới chỗ người canh gác cái bẫy. Một ít hạt bắp được rải dọc theo đường đi để nhử lũ gà tây vào bẫy. Sau khi đã vào trong, lũ gã sẽ phát hiện ở trong đó còn có nhiều bắp hơn. Khi thấy chỗ gà chui vào bẫy đã đủ, ông lão sẽ giật thanh chống ra để cánh cửa sập xuống. Một khi cánh cửa đã sập xuống, ông ta sẽ không thể mở nó trở lên mà không phải đi ra chỗ cái hộp và điều này đương nhiên sẽ làm lũ gà còn ẩn nấp bên ngoài bẫy sợ hãi và chạy mất. Thời điểm giật thanh chống ra là khi có nhiều gà tây nhất chui vào bẫy theo như mong đợi của người đi săn.

        Một ngày kia có 12 con gà chui vào bẫy của ông ta. Sau đó 1 con bước ra, còn lại 11 con. “Uổng quá, phải chi mình giật sợi dây khi còn đủ 12 con ở trong đó, ” ông lão nghĩ, ” Mình sẽ chờ thêm 1 phút, có thể con kia sẽ quay trở vào.”

       Trong khi ông lão đang chờ con gà tây thứ 12 quay lại, thêm 2 con nữa bước ra khỏi bẫy. ” Đáng lẽ mình phải biết hài lòng với 11 con,” người đặt bẫy nghĩ.” Ngay khi một con nữa quay trở lại, mình sẽ giật dây.”

       Thêm 3 con nữa bước ra ngoài, và người đàn ông vẫn chờ đợi. Đã từng chứng kiến 12 con gà tây trong bẫy của mình, ông không muốn về nhà với ít hơn 8 con gà. Ông không thể từ bỏ ý nghĩ rằng một vài con gà ban đầu sẽ quay trở lại. Đến khi cuối cùng chỉ còn một con gà tây duy nhất ở trong bẫy, ông ta nghĩ, ” Mình sẽ đợi tới khi nào nó đi ra hoặc một con khác bước vào, rồi mình sẽ về.” Con gà tây cô độc còn lại chạy vội theo đàn, và ông lão trở về trắng tay.

Đây là câu chuyện rất đáng suy ngẫm. Đọc xong câu chuyện, các bạn cảm nhận thế nào. Tâm lý của nhà đầu tư thông thường cũng không khác nhiều so với ông lão bẫy gà tây kia. Họ hy vọng nhiều gà tây sẽ quay lại cái hộp hơn là lo sợ rằng tất cả lũ gà còn lại sẽ bước ra và họ sẽ trắng tay.

2. Khi nào nên cắt lỗ?

Bạn phải cắt lỗ các khoản đầu tư của bạn khi giá của các cổ phiếu giảm 7% hoặc 8% so với giá mua vào, không có ngoại lệ. Hiển nhiên là mình không tự nghĩ ra các con số trên. Thiên tài Isaac Newton đã từng nói” Nếu tôi nhìn thấy được xa hơn bởi vì tôi đứng trên vai những người khổng lồ”. Chúng ta cũng vậy, học hỏi từ những người đi trước và chia sẻ chúng. Để bảo vệ tiền mồ hôi nước mắt của bạn, thì một tỷ lệ thua lỗ 7% hoặc 8% là giới hạn cao nhất, tuy nhiên không có một quy luật nào nói rằng bạn phải đợi mọi khoản thua lỗ đạt đến tỉ lệ trên rồi mới xử lý. Nếu bạn có cảm giác thị trường chung đang chịu áp lực phân phối hoặc cổ phiếu của bạn đang vận động không tốt, bạn có thể cắt lỗ sớm hơn.

Theo William J.Oneil có một bí quyết lớn đó là: Trường hợp bạn sử dụng biểu đồ để xác định thời điểm mua vào chính xác tại đúng điểm mua vừa vươn lên từ một nền tảng giá ổn định thì cổ phiếu của bạn sẽ hiếm  khi rơi xuống tới 8% so với điểm mua đúng.

3. Động lực để quyết tâm cắt lỗ.

 Mình sẽ kể cho các bạn nghe câu chuyện của chính bản thân mình khi mới tham gia TTCK. Khi mình mua cố phiếu A – giá là 22.000/cp (22k) sau một thời gian, rất may mắn, nó tăng lên 29k. Do tham lam mình không bán, sau đó cổ phiếu điều chỉnh giảm dần từ 29k về gần mức giá mình mua là 22k, mình tự an ủi bản thân là lùi một bước rồi sẽ tiến ba bước ấy mà. Rồi cổ phiếu giảm về 20k..18k., mình tự an ủi không sao, cổ phiếu giảm rồi sẽ tăng, công ty nó vẫn làm ăn tốt mà, thị trường chung đang xấu thôi. Rồi cổ phiếu giảm xuống giá 15k, lúc đó bắt đầu hoảng loạn cho rằng ” không thể bán cổ phiếu này được vì mình lỗ nhiều quá rồi “, lỗ 32%. Tiếp tục cổ phiếu rơi về mức giá 11k – giá cổ phiếu rơi 50%. Và mình đành ngậm đắng nuốt cay bán cổ phiếu và chấp nhận mức lỗ 50%. Vậy làm sao để kiếm lại, phải tìm được 1 cổ phiếu tăng giá 100% mới bù lại được, khó quá đúng không. ( à, hiện tại giá cổ phiếu A mình mua năm đấy giờ chỉ có giá 4k thôi)

Bài học cắt lỗ đâu chỉ học một lần là thuộc, sau này cũng phải vài cổ phiếu mình phải cắt khi lỗ 10% -15% so với điểm mua vào. Và đó chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới thâm hụt tài khoản của mình. Lý thuyết cắt lỗ là vậy, nhưng phải khi bạn tự cắt đi khoản tiền vốn mà mình tích lũy lâu nay thì bạn mới thấm được.

Bạn có thể suy nghĩ theo lối: Cắt bỏ những khoản lỗ cũng giống như mua bảo hiểm. Ví dụ như bạn mua bảo hiểm cho chiếc xe của bạn. Nếu chiếc xe không bị hỏng, hoặc tai nạn thì liệu bạn có cảm thấy phiền lòng và cho rằng đó là quyết định sai lầm không? Không! Bạn không mua bảo hiểm vì biết chắc xe mình sẽ bị bất trắc. Bạn mua là để phòng hờ, để tự vệ mình trước khả năng thiệt hại nghiêm trọng trong tương lai.

Rõ ràng qua câu chuyện trên, mong muốn của bản thân đã ảnh hưởng nhất định lên quá trình mua bán cổ phiếu. Nhưng cổ phiếu không biết bạn là ai, nó cũng chẳng cần quan tâm đến niềm hy vọng và ý muốn của bạn. Không phải việc bán ra khiến bạn bị thua lỗ, bạn vốn bị lỗ rồi. Bạn chỉ đang tự lừa dối bản thân mà thôi. Vậy hành động tốt nhất là bạn nên  bán cổ phiếu ra để cắt lỗ và quay trở lại với tư thế cầm tiền mặt để có được tư duy khách quan hơn. Và lựa chọn một cổ phiếu có thể đem lại cho bạn cơ hội cao hơn để bù đắp lại khoản lỗ này.