John Rusnak - Nhà đầu cơ độc nhất vô nhị trong giới đầu cơ


Trong thế giới đầu cơ, John Rusnak nổi danh không phải nhờ thành công mà do thất bại, không vì phô trương hào nhoáng mà bởi ẩn mình thầm lặng. Cho tới nay, trong thế giới đầu cơ, chỉ có mỗi nhà đầu cơ này tự đầu thú. 





Trông mặt không bắt được hình dong




Thiệt hại do các hoạt động đầu cơ của John Rusnak gây ra được tính vào khoảng 691 triệu USD. Sự nghiệp đầu cơ của John Rusnak kéo dài tổng cộng chỉ không đầy 10 năm. Mức hình phạt đối với John Rusnak là ngồi tù bảy năm rưỡi và sau khi ra tù phải bồi thường mỗi tháng 1000 USD trong 5 năm. Những con số ấy thật ra chẳng bõ bèn và đáng kể gì trong thế giới đầu cơ. Cho nên điều khiến một nhà đầu cơ ẩn danh đến vô danh như John Rusnak lại được coi là nhà đầu cơ trứ danh chính là chỗ nhà đầu cơ này qua mặt được tất cả các cơ quan kiểm soát và giám sát, trong các ngân hàng mà anh ta làm việc cũng như trên thị trường tài chính. John Rusnak là bằng chứng sống về sự tồn tại của rất nhiều khe hở về pháp lý và quản lý trên thị trường tài chính, về mức độ quan liêu và bất lực của các cơ quan kiểm soát và giám sát thị trường tài chính. Nhà đầu cơ này nổi tiếng vì đã chứng minh được bằng chính thất bại của mình là tất cả những thể chế và cá nhân đều phải trả giá nếu coi thường thế giới đầu cơ.




John Rusnak cũng còn được lưu danh trong “sổ vàng” của thế giới đầu cơ bởi được coi là một trong những điển hình về đầu cơ tiền tệ, cụ thể là đầu cơ vào tỷ giá hối đoái, và về triết lý “lấy đầu cơ nuôi đầu cơ”. Rusnak đầu cơ không vì mục đích vụ lợi làm giàu cho cá nhân mà chỉ nhằm mục đích thể hiện khả năng của bản thân, gây dựng hình ảnh về một nhà kinh doanh tiền tệ tài ba trong con mắt của đồng nghiệp và giới lãnh đạo. Rusnak cần tiền, nhưng cần đầu cơ như một cuộc chơi còn nhiều hơn thế.




Nếu như chỉ gặp mà không có thông tin đầy đủ qua tìm hiểu kỹ thì chẳng ai ngờ được John Rusnak là một nhà đầu cơ. Một người cha tốt trong gia đình, một công dân mẫu mực ở nơi sinh sống, một nhân viên làm việc cần cù và mẫn cán – John Rusnak vừa là một tấm gương tốt lại vừa vô hình như thể một cái bóng. Tất cả những tính cách và phẩm hạnh như thế che đậy được rất khéo và rất kín ham muốn và bản chất đầu cơ trong con người này. Đầu cơ bài bản và có trọng điểm, nhìn về lâu dài chứ không ăn xổi ở thì, biết cách che chắn và phòng ngừa cả về pháp lý lẫn kỹ thuật – John Rusnak không tiến hành những phi vụ đầu cơ có tầm có cỡ khiến thế giới đầu cơ hay thị trường tài chính thế giới bị kinh thiên động địa, nhưng cũng đủ để được ghi nhận vào sách giáo khoa về đầu cơ, cả trên phương diện thành công cũng như thất bại. Một nhà đầu cơ như thế đến nay vẫn độc nhất vô nhị trong thế giới đầu cơ.




Bằng thất bại của mình John Rusnak đã chứng minh, tất cả những thể chế và cá nhân đều phải trả giá nếu coi thường thế giới đầu cơ




John Rusnak sinh năm 1971, học về ngân hàng và làm việc ở Phố Wall. Nếu chỉ đơn thuần như vậy thì chắc chắn thế giới đầu cơ không có được nhà đầu cơ trứ danh này. Phố Wall quá ồn ào và thị trường chứng khoán biến động quá náo nhiệt đối với tính cách và mục tiêu của Rusnak. Rusnak nhanh chóng nhận ra rằng đó không phải là nơi thích hợp để dụng võ. Cơ hội để thâm nhập vào thế giới đầu cơ và để thực hiện giấc mơ cuộc đời đến với Rusnak năm 1993 khi được tuyển vào làm kinh doanh tiền tệ cho Ngân hàng Allfirst Financial Inc. , một ngân hàng thuộc tập đoàn Allied Irish Bank (Ireland), có 250 cho nhánh ở nước Mỹ, có nghĩa là không lớn nhưng cũng không nhỏ. Đối với Rusnak thì đúng là cầu được ước thấy. Rusnak làm việc trong bộ phận kinh doanh ngoại tệ chỉ có hai nhân viên – Rusnak và vị trưởng phòng. Có thể thấy ngay, Rusnak không có quyền hạn gì nhiều, đầu cơ thoải mái, nhưng cũng không thể hơn gì ngoài cảnh “mèo nhỏ bắt chuột nhỏ” và “năng nhặt chặt bị”.

Lấy đầu cơ nuôi đầu cơ




Điều quan trọng đối với Rusnak là có danh, có tiền và có công cụ để đầu cơ, có thể kết hợp giữa tay không bắt giặc và lấy “mỡ nó rán nó”. Rusnak lựa chọn phương cách kinh doanh đầu cơ vào biến động của tỷ giá hối đoái giữa đồng USD và đồng Yên của Nhật Bản. Triết lý đầu cơ của Rusnak rất đơn giản: Mỹ và Nhật Bản là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nên tỷ giá hối đoái giữa đồng USD và đồng Yên không thể ổn định lâu dài mà sẽ biến động thất thường, dù biến động theo chiều hướng nào thì cũng không ổn định lâu ở mép ngoài của biên độ biến động. Vất đề đặt ra chỉ là xác định đúng thời điểm để tiến hành đầu cơ, dự báo đúng khoảng thời gian của từng chiều hướng diễn biến mối quan hệ tỷ giá này để quyết định chấm dứt hay tiếp tục đầu cơ vào chiều hướng biến động tỷ giá đó. Cách suy tính và triết lý ấy hoàn toàn không sai về lý thuyết và cũng sẽ đúng trên thực tế nếu như không có đột biến. Sai lầm chết người của Rusnak là không tính được hết những cái đột biến ấy. Nhà đầu cơ dù trứ danh đến đâu cũng làm sao tường tỏ được hết mọi ngõ ngách của chính trị, mọi mê cung của cuộc chơi quyền lực thể hiện trên chính trường và trong xã hội.




Giữa thập kỷ 90 của thế kỷ trước, Rusnak đầu cơ vào chiều hướng tỷ giá đồng USD tăng so với đồng Yên. Trong mấy năm đầu, diễn biến trên thị trường đúng như dự báo của Rusnak. Không biết vì ngủ quên trong đắc thắng hay quá tự tin vào tài ba của mình mà Rusnak không phòng ngừa cho cuộc khủng hoảng tiền tệ hồi cuối thập kỷ 90. Để che dấu thua lỗ và kiếm tiền về bù đắp vào chỗ thua lỗ, Rusnak lâm vào vòng xoáy của lấy đầu cơ nuôi đầu cơ và cứu đầu cơ, mở rộng phạm vi đầu cơ và bất chấp rủi ro đầu cơ với hy vọng gỡ gạc càng nhanh càng tốt. Giống như một con bạc khát nước, Rusnak càng thua càng muốn chơi tiếp vì cho rằng quả thắng sau sẽ bù đắp cho quả thua trước. Điều kỳ lạ là chẳng ai phát hiện ra điều đó cho tới tận năm 2001. Cơ quan kiểm soát chứng khoán Mỹ, hàng loạt ngân hàng cỡ bự và ngay đến chính người cấp trên trực tiếp của Rusnak cũng chẳng hề biết gì.




Đầu năm 2001, Rusnak đầu tư vào chiều hướng tỷ giá đồng Yên tăng so với đồng USD. Nhưng chẳng biết xui khiến thế nào mà đồng Yên lại mất giá so với đồng USD. Rusnak lại phải mở rộng quy mô áp dụng sách lược lấy đầu cơ nuôi đầu cơ. Đầu năm 2002, khi hàng loạt những hợp đồng mua bán đến kỳ hạn phải trả, Rusnak nhận ra rằng, không còn con đường nào khác ngoài phải đầu hàng. Tối ngày 5/2/2002, Rusnak rời nhiệm sở và không bao giờ quay trở lại đấy nữa. Ngày hôm sau, Rusnak ra đầu thú tại Cục điều tra liên bang (FBI). 691 triệu USD là thiệt hại do Rusnak gây ra cho Allied Irish Bank. Vụ việc này không làm ngân hàng ấy phá sản, nhưng làm chấn động cả hệ thống ngân hàng và thị trường tài chính thế giới. Chẳng phải trước đó có một nhà đầu cơ khác tên là Nick Leeson đã đốt 1,4 tỷ USD trong đầu cơ và khiến ngân hàng Barings của Anh bị phá sản đó sao. Có sự cảnh báo nào sát thực và cấp thiết hơn thế được nữa. Mà rồi vẫn xảy ra chuyện John Rusnak. Cư dân của thế giới đầu cơ lại một lần hể hả về việc thế giới đầu cơ đánh bại thế giới pháp lý và quyền lực.