Doanh nghiệp - “mắt xích kép” của tham nhũng

Tại Hội thảo “Thúc đẩy xây dựng môi trường kinh doanh liêm chính tại Việt Nam thông qua hành động tập thể” do Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) phối hợp Trung tâm Nghiên cứu quản trị xã hội CENSODOR tổ chức sáng 12.4, các chuyên gia cho rằng, để tạo môi trường kinh doanh liêm chính đòi hỏi các doanh nghiệp phải cùng hành động.
Doanh nghiệp - “mắt xích kép” của tham nhũng
Giám đốc điều hành CENSODOR Nguyễn Thị Kiều Viễn cho rằng, doanh nghiệp đang được nhìn nhận đóng vai trò “mắt xích kép” khi vừa là nạn nhân vừa là tác nhân gây ra tham nhũng. Bà Viễn dẫn chứng, theo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2016, có 66% doanh nghiệp đã trả chi phí không chính thức; 59% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục hải quan. Đồng thời, theo Sáng kiến Xây dựng tính nhất quán và minh bạch trong quan hệ kinh doanh tại Việt Nam (ITBI), 61,5% doanh nghiệp có hành vi biếu tiền và hầu như tất cả doanh nghiệp đều có “lại quả” cho đối tác.
Những năm gần đây, hành động tập thể thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện liêm chính trong kinh doanh ngày càng nhận được nhiều sự chú ý và quan tâm. Doanh nghiệp đang có nhiều cơ hội để hành động tập thể như: Tham gia thúc đẩy liêm chính, hội nhập quốc tế sâu rộng khi gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN hay việc ký kết các hiệp định thương mại tự do. Bên cạnh đó, xu hướng lựa chọn đầu tư vào Việt Nam đang tăng cao, từ 31% năm 2015 lên 40% năm 2016 (Theo Asean Business Outlook 2017). Ngoài ra, theo Phong vũ biểu tham nhũng toàn cầu 2013, 48% người dân sẵn sàng mua hàng hóa, dịch vụ từ các công ty “sạch”. Như vậy, Việt Nam cần có giải pháp triệt để nhằm đón đầu và tận dụng tối đa xu hướng, cơ hội này. Hành động tập thể là một giải pháp phòng chống tham nhũng hiệu quả đã được kiểm nghiệm tại nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, trên thực tế, hành động tập thể để thực hiện liêm chính trong khối doanh nghiệp vẫn còn nhiều rào cản. Một số lượng lớn các công ty, bao gồm cả doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn hoài nghi về kết quả thực sự do thiếu bằng chứng thực tế về chi phí và lợi ích của việc áp dụng một chương trình phòng chống tham nhũng, thiếu hướng dẫn thực hành để áp dụng hiệu quả những biện pháp được cho là khả thi.
Cần tiếp tục cải cách, hoàn thiện pháp luật
Ông Nguyễn Hồng Khoái, lãnh đạo một doanh nghiệp tại Hà Nội cho biết, việc thực hiện liêm chính tại doanh nghiệp nhỏ và vừa “không hề đơn giản”. Ông dẫn ví dụ, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải chịu một “rừng văn bản” mà không thể xử lý được. Đơn cử trong lĩnh vực thuế, năm 2015, Tổng cục Thuế ban hành khoảng 5.800 văn bản, năm 2016 vào khoảng 6.400 văn bản. Tính trung bình mỗi ngày, Tổng cục Thuế ra khoảng 25 văn bản. “Vậy doanh nghiệp xử lý thế nào? Chúng tôi buộc phải chấp nhận chuyện phong bì 500.000 đồng cho cán bộ để còn làm các việc khác. Vậy thì liêm chính ở đâu?”, ông Khoái đặt câu hỏi.
Phó Trưởng ban Quản lý khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh Lê Bích Loan thừa nhận, không phải ở đâu cũng đồng thuận với sáng kiến thực hiện liêm chính trong kinh doanh thông qua việc ký cam kết. Nguyên nhân một phần do chúng ta chưa tin tưởng nhiều vào công cuộc phòng chống tham nhũng hay việc ký kết cam kết sẽ có hiệu quả. Do vậy, cần có sự quyết tâm, đồng thuận cao từ phía các cấp lãnh đạo; tuyên truyền trong khối doanh nghiệp cũng như người dân về vai trò của trong công tác phòng chống tham nhũng.
Theo các chuyên gia, để doanh nghiệp tích cực, chủ động trong phòng chống tham nhũng, tạo môi trường kinh doanh liêm chính cần triển khai đồng bộ các biện pháp ở cả ba cấp độ là nội bộ doanh nghiệp, với đối tác và tham gia các hoạt động tập thể, bởi liêm chính không thể chỉ bắt nguồn từ một phía. Tiếp đó, cần đánh giá hồ sơ liêm chính của người lao động trong quá trình tuyển dụng; phòng chống hối lộ và lại quả trong mua sắm đầu vào trong hoạt động kinh doanh; chính sách trao nhận quà tặng, chiêu đãi, kiểm soát chi phí hoa hồng… cần được công khai, minh bạch, nhất quán cho toàn bộ nhân viên. Ngoài ra, cần thiết lập và bảo đảm việc vận hành hiệu quả kênh tố cáo hành vi sai phạm, tham nhũng của doanh nghiệp… Đặc biệt, các doanh nghiệp cần ủng hộ và tham gia các hành động tập thể của hiệp hội như Nhóm công tác về quản trị và liêm chính thuộc Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam, sáng kiến liêm chính trong kinh doanh trong khuôn khổ Đề án 12 của VCCI… Về phía Chính phủ, cần tiếp tục cải cách và hoàn thiện pháp luật về phòng chống tham nhũng trên cơ sở cân nhắc các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp.
Các chuyên gia nhấn mạnh, đối với nền kinh tế, việc thực hiện liêm chính sẽ giảm chi phí kinh doanh, tăng hiệu quả sử dụng vốn, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, tăng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Còn đối với xã hội, việc hành động tập thể sẽ củng cố lòng tin vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ, giảm bớt gánh nặng chi phí do tham nhũng gây ra.

Theo daibieunhandan.