tháng 3 28, 2017


Tại Diễn đàn Nông nghiệp mùa xuân 2017 với chủ đề “Kiện toàn thể chế hướng tới nông nghiệp bền vững và có trách nhiệm” diễn ra sáng nay (28/3), các chuyên gia đều cho rằng để nông nghiệp “cất cánh”, người nông dân cần nghĩ lớn hơn và dám thay đổi.
Nong nghiep

Diễn đàn Nông nghiệp mùa xuân 2017 với chủ đề “Kiện toàn thể chế hướng tới nông nghiệp bền vững và có trách nhiệm” diễn ra sáng ngày 28/3 tại Hà Nội
Theo Gs. Võ Tòng Xuân, hội nhập đang giúp nhiều người nông dân Việt Nam trở thành đại gia, nhưng về tổng thể, nông dân vẫn còn rất nghèo. Nguyên nhân đến từ việc nông dân chưa dám thay đổi, nghĩ nhỏ, dẫn đến ruộng đất ngày càng manh mún, hiệu quả, năng suất không cao.
“Mặt bằng trình độ của nông dân Việt Nam đang ở mức rất thấp. Trình độ thấp dẫn tới thiếu tự tin, hình thành tâm lý an phận, không dám thay đổi. Một trong những nguyên nhân là do sự định hướng của cơ quan quản lý chưa tốt. Nhiều người nông dân muốn học hỏi từ sách báo, các chương trình… nhưng chưa dám tin vì chưa có sự định hướng từ cơ quan Nhà nước”, Gs. Xuân lý giải.
Ví dụ điển hình cho việc nhận thức của người nông dân còn thấp là việc người dân đang lạm dụng phân bón U-rê khiến chất lượng đất canh tác đang bị “chai”. Gây hệ lụy tiêu cực, khiến giá thành tăng cao. Cụ thể như chi phí cho lúa tiêu tốn từ 3,8 – 4 nghìn đồng/kg. Trong khi nếu áp dụng đúng, chi phí chỉ khoảng 1,8-2 nghìn đồng/kg. TÌnh trạng này xảy ra tương tự với các loại cây khác.
Vì vậy, theo Gs. Võ Tòng Xuân: “Cần có một thể chế kiện toàn để nâng cao năng lực của người nông dân. Chúng ta không kỳ vọng sẽ đuổi kịp các nước phát triển nhưng cần phải làm để người nông dân làm đúng, từ đó cải thiện chất lượng và thông qua doanh nghiệp tiếp cận với thị trường trong và ngoài nước”.
Cùng góc nhìn, Ts. Nguyễn Thị Hồng Minh – Chủ tịch danh dự VASEP, Nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy sản, cũng cho rằng người nông dân đang yếu vì “bảo thủ”. Nhưng nếu đảm bảo được lợi ích, người nông dân có thể thay đổi. Điển hình như tại Sóc Sơn (Hà Nội), rất nhiều mô hình hợp tác xã, sản xuất tập trung đạt được thành tựu lớn nhờ có cơ chế kiểm soát tốt, tổ chức khoa học phương thức sản xuất, chủ động đầu vào, đầu ra cho sản phẩm, gây dựng các kênh thương mại…
Cũng tại diễn đàn, vấn đề hạn điền và tích tụ ruộng đất cũng được các chuyên gia đặc biệt quan tâm. Ts. Nguyễn Văn Tiến – Vụ trưởng Vụ Nông nghiệp, Nông thôn, cho rằng, hạn điền cản trở phát triển của nông nghiệp là chưa đúng, vì ngáng trở là bởi quy mô sản xuất nhỏ. Nâng cao hạn điền là không thể, vì vậy, vấn đề là làm sao liên kết được hộ nông dân, mở rộng quy mô sản xuất.
Ts. Nguyễn Thị Hồng Minh cũng cho rằng, chính sách hạn điền không ảnh hưởng đến quá trình tích tụ ruộng đất, hình thành các cánh đồng mẫu lớn. Bởi thực tế, tại Đồng bằng sông Cửu Long, việc một người dân sở hữu hàng chục ha đất để trồng thanh long, hồ nuôi tôm là chuyện không hiếm. Điều cần làm là làm sao định hướng để người nông dân biết làm gì, nuôi gì, như thế nào…
“Việc hỗ trợ vốn cũng cần đặc biệt lưu tâm. Nếu không sử dụng hợp lý có thể sẽ đẩy người nông dân khó càng thêm khó. Bài học là nhiều người nông dân sau khi vay tiền làm ăn thua lỗ và phải gánh nợ”, Ts. Minh chia sẻ.
Đồng quan điểm, Ts. Lê Đức Thịnh – Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT), cho rằng: “Sẽ không đúng khi đổ tại mạnh mún, kinh tế hộ của ta có nhiều ưu điểm, chứ không phải cứ bé là không tốt, vấn đề là hỗ trợ thế nào”.
“Vấn đề vốn vay của ta hiện tại đang tồn tại nhiều điểm bất hợp lý. Trước đây chúng ta tập trung nâng cao năng lực cho kinh tế hộ. Hiện nay, ta đang tập trung vào vấn đề vốn vay. Nhưng bất cập là việc tiếp cận vốn vay đang rất khó. Thể chế chưa tạo ra được sự linh động của các nguồn lực, trong khi quỹ đất của nông dân không vốn hóa được, dẫn tới việc vay vốn tại ngân hàng bằng cách thế chấp rất hạn chế. Điển hình như một ha đất có thể có giá 2 tỷ đồng, nhưng thế chấp chỉ có thể vay 200 triệu”, Ts. Lê Đức Thịnh, nói thêm.
Nói về vấn đề hạn điền và tích tụ ruộng đất, Ts. Lê Đăng Doanh cho rằng, thể chế cần chú trọng đến vấn đề bảo vệ quyền và lợi ích cho nông dân. Ở các nước phát triển, khi tham gia tích tụ ruộng đất, các hộ sẽ trở thành cổ đông. Còn tại Việt Nam, người nông dân nhận một cục tiền, trong khi không rõ trách nhiệm của mình là gì, điều này gây nguy hiểm cho sự ổn định xã hội”.
Diễn đàn sẽ tiếp tục diễn ra trong chiều 28/3 với hai phiên thảo luận về vấn đề “Hoàn thiện thể chế cho sự phát triển của ngành lúa gạo Việt Nam” và “Nâng cao vai trò, vị trí của các hội, hiệp hội trong thể chế phát triển nông nghiệp”.